Siç dihet, Donald Trump, kandidati me shumë gjasa i Partisë Republikane për presidencialet e nëntorit 2024 në SHBA u shpall fajtor në procesin e parë gjyqësor kundër një ish-presidenti amerikan. Një juri në Nju Jork e shpalli fajtor në 34 pika të aktakuzës.
Nga 15 prilli, gjykata u mor me çështjen nëse në fushatën e zgjedhjeve presidenciale 2016 u paguan para për të mos u bërë publike historitë e Trumpit për raporte seksuale jashtëmartesore me një yll pornografie. Ky ishte i pari në katër procese gjyqësore, me të cilat duhet të përballet Trump.
Në Xhorxhia, u ngritën dyshime se ka pasur përpjekje për të ndryshuar rezultatin e dështuar zgjedhor në këtë shtet federal në zgjedhjet presidenciale të vitit 2020. Ka edhe dy procese të tjera kundër tij: për përhapje gënjeshtrash mbi manipulime zgjedhore për të qëndruar në pushtet, si edhe për ruajtjen e dokumenteve sekrete qeveritare pas largimit nga Shtëpia e Bardhë.
A mund të kandidojë Trump në rast të dënimit?
Po. Pavarësisht si përfundojnë proceset gjyqësore kundër tij, Trump do të mund të kandidojë për postin e presidentit. Kushtetuta amerikane vendos tri kërkesa për personat që e synojnë këtë post: të jenë qytetarë të lindur në Shtetet e Bashkuara e të paktën 35 vjeç. Po ashtu, të kenë jetuar të paktën 14 vjet në SHBA. Askund nuk thuhet se një i dënuar nuk mund të kandidojë apo të bëhet president.
A mundet Trump të skualifikohet në bazë të Kushtetutës amerikane, Neni 14?
Paragrafi 3 i nenit shtesë 14 të Kushtetutës amerikane, thotë se personat që “kanë marrë pjesë në një kryengritje apo rebelim”, pasi janë betuar për Kushtetutën, përjashtohen nga ushtrimi i “një detyrë civile apo ushtarake në Shtetet e Bashkuara”.
Aktivistët që duan të shohin që ish-presidenti të skualifikohet mbi këtë bazë, përmendin sjelljen e Trumpit para sulmit ndaj Kapitolit më 6 janar 2021. Ata shprehen se “gënjeshtrat e Trumpit, se demokratët i vodhën zgjedhjet, e nxitën turmën e djathtë të mësyjë Kapitolin. Për këtë arsye kjo konsiderohet si pjesëmarrje në kryengritje”.
Në një sërë shtetesh federale ka pasur përpjekje për të larguar Trumpin nga zgjedhjet paraprake mbi bazën e këtij neni shtesë. Në mars 2024, Gjykata Supreme e hodhi poshtë kërkesën e Kolorados, duke deklaruar se shtetet federale nuk kanë kompetencë për të përjashtuar personat nga kandidaturat për poste federale.
A mund të votojë Trump megjithë dënimin?
Me gjasë, jo. Trump është i regjistruar si votues në Florida. Personat e dënuar nuk kanë të drejtë votimi aty.
Shumica e të dënuarve në Florida e rifitojnë të drejtën e votimit, pas e kanë kryer plotësisht dënimin e tyre, shpjegon reporterja për çështjet politike e New York Times-it, Maggie Astor.
Nëse Trump dënohet me kusht, atëherë sërish nuk mjafton koha për shlyerjen e dënimit që ai të rifitojë të drejtën e votës. Masa e dënimit do të jepet më 11 korrik e pak ditë më vonë fillon kongresi i emërimit të kandidatit tek republikanët.
Por nëse Trump do të duhej të shkonte në burg, çfarë do të ndodhte?
Për këtë nuk ka një përgjigje të qartë.
Ne jemi shumë larg nga gjithçka që ka ndodhur më parë, tha Erwin Chemerinsky, ekspert i Kushtetutës në Universitetin e Kalifornisë në Berkeley duke folur për New York Times para procesit. Ky do të ishte spekulim i pastër. Parë nga ana ligjore, Trump do të kishte të drejtë për kandidaturën e tij, edhe nëse ndodhet në burg. Por një president që votohet, në një kohë që është në burg do të ishte një sfidë logjistike.
Repoterja Astor, spekulon se Trump mund të kërkojë lirimin “me arsyetimin se burgosja e tij do ta pengonte që të përmbushte detyrimet kushtetuese si president”. Por, gjithçka është spekulative, kjo nuk ka ndodhur më parë e nuk është e lehtë të bëhen parashkimet./DW